Tarçın, kan şekerini dengelemek için en sık önerilen mutfak baharatlarından biri. Peki bu ün, gerçek bilimsel kanıtlara mı dayanıyor? Kısa cevap: kısmen evet. Ama işin çoğu kaynağın atladığı, gerçekten önemli bir tarafı daha var; hangi tarçın türünü kullandığınız.
Kanıtlar ne diyor?
Tarçındaki cinnamaldehit adlı bileşiğin, insülin duyarlılığını desteklediği düşünülüyor. Yirmi sekiz klinik çalışmayı bir araya getiren yakın tarihli bir meta-analiz, tarçın kullananlarda açlık kan şekerinde plasebo grubuna kıyasla anlamlı bir düşüş buldu. Bazı çalışmalarda bu düşüş, günlük 1-6 gram tarçın kullanımıyla yüzde 10-29 aralığında bildirildi. Ancak dürüst olmak gerekirse, uzun vadeli kan şekeri göstergesi olan HbA1c üzerindeki etkiler çalışmalar arasında daha tutarsız; hatta bir Cochrane derlemesi, mevcut kanıtın kesin bir sonuca varmak için yetersiz olduğunu belirtti. Yani etki gerçek ama mütevazı, ve herkeste aynı şekilde görülmüyor.
Asıl önemli ayrım: hangi tarçın?
Market raflarında iki farklı tarçın türü bulunur ve aralarındaki fark, göründüğünden çok daha önemlidir.
Cassia tarçını, ülkemizde ve dünyada en yaygın satılan, ekonomik tarçın türüdür. Ne var ki yüksek miktarda kumarin içerir; bu bileşik, düzenli ve yüksek dozda tüketildiğinde karaciğere zarar verebilir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin güvenli kabul ettiği günlük kumarin sınırı, vücut ağırlığına göre kilogram başına 0,1 miligramdır; bu sınıra, günde yalnızca bir-iki çay kaşığı Cassia tarçınıyla bile ulaşılabilir. İşin çelişkili yanı şu: kan şekeri üzerindeki olumlu etkiyi gösteren çalışmaların büyük kısmı, tam olarak bu türle yapıldı.
Seylan (gerçek) tarçını ise kumarin açısından neredeyse önemsiz düzeydedir; bu yüzden düzenli ve uzun süreli kullanım için çok daha güvenlidir. Tek dezavantajı, kan şekeri üzerindeki etkisine dair doğrudan çalışmaların Cassia'ya kıyasla daha sınırlı olmasıdır; yine de mevcut çalışmalar benzer bir fayda olduğuna işaret ediyor.
Pratikte ne anlama geliyor?
Yemeklerinize ara sıra serpiştirdiğiniz bir tutam tarçın (Cassia dahil) sıradan kullanımda güvenlidir; risk, günlük ve yüksek dozda, terapötik amaçlı tüketimde ortaya çıkıyor. Tarçını düzenli ve bilinçli bir şekilde kan şekeri desteği için kullanmak isterseniz, Seylan tarçınını tercih etmek en güvenli seçimdir; paketlerde genellikle "Ceylon" ya da "gerçek tarçın" ibaresiyle satılır ve fiyatı Cassia'dan biraz daha yüksektir.
Bir hatırlatma
Tarçın, kan şekeri yönetiminde küçük ve destekleyici bir araç olabilir; ancak bir diyabet tedavisinin yerini tutmaz. Diyabette beslenmenin genel ilkelerini ilgili yazımızda ele almıştık. Eğer kan şekeri düzenleyici ilaç ya da insülin kullanıyorsanız, düzenli ve yüksek dozda tarçın tüketmeden önce hekiminize danışmanız önemlidir; çünkü tarçının etkisi, ilacınızın etkisiyle birleşerek kan şekerinizi beklenenden fazla düşürebilir.
Tarçın, mutfağınızda hem lezzet hem de küçük bir bilimsel destek sunan nadir baharatlardan biri. Ama ondan beklediğiniz fayda, hangi şişeden aldığınıza bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir.
